CN.XXXIII.Tử đạo VN.B

Sống tử đạo ngày nay…
2 Mcb 7, 1.20-23.27b-29 hoặc Kn 3, 1-9;
Rm 8, 31b-39 hoặc Kh 7, 9-17;
Lc 9, 23-26 hoặc Ga 17, 11b-19

 

Tại Châu Âu, thời kỳ đen tốt nhất Giáo Hội đã trải qua chính là thời kỳ sơ khai, trải dài từ cuối thế kỷ I đến đầu thế kỷ IV, từ triều đại Neron đến Maximinus. Suốt trong khoảng thời gian này, Giáo Hội đã bị bắt bớ và cấm cách, biết bao người đã chết hay đã ngã gục trên pháp trường. Những người muốn sống sót đều phải chui rúc dưới những hang, được gọi là hang toại đạo, mà hiện nay vẫn còn tìm thấy tại Roma. Những hang hầm dài nhiều cây số, không phải chỉ một tầng mà đến 3-4 tầng sâu dưới lòng đất. Không khí trong hang thật lạnh lẽo, hơi lạnh từ lòng đất cùng từ những nấm mồ xung quanh càng làm cho khu hầm trú trở nên lạnh lẽo đáng sợ. Người sống phải đấu tranh với cái chết vì sự chết luôn đe doạ rình rập cướp lấy mạng sống con người. Có lẽ hai vị thánh trụ cột của Giáo Hội Phêrô và Phaolô cũng đã từng đi lại sinh hoạt trong những hang này. Người tín hữu sơ khai đã phải sống trong những điều kiện như thế để bảo vệ đức tin của mình. Các sử gia đã gọi đó là thời kỳ Giáo Hội sống dưới hầm. Nhưng thật kỳ diệu, Các vua chúa của đế quốc Roma hùng mạnh đã tìm cách tiêu diệt một nhóm người nghèo khổ yếu ớt không một tấc sắt tự vệ. Không chỉ bắt bớ trong một chiến dịch ngắn hạn mà là một chủ trương kéo dài suốt 300 năm. Vậy mà, nhóm người nghèo khổ yếu ớt đó không những chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

“Nếu hạt lúa gieo vào lòng đất không chết đi, thì nó vẫn trơ trọi một mình; còn nếu chết đi, nó mới sinh được nhiều hạt khác” (Ga 12, 24). Hạt giống Giáo Hội đã bị chôn vùi dưới 3-4 tầng đất, hạt giống đức tin đã bị vùi sâu đến 300 năm. Tất cả các thánh Tông đồ, các tín hữu sơ khai đã bị mục nát. Và, các ngài đã làm trổ sinh cả một mùa gặt dồi dào phong phú.

Giáo Hội Việt Nam cũng trải qua bao thăng trầm đó, ngay sau khi hạt giống Tin Mừng được gieo và nảy mầm, thì lập tức giông bão đã nổi lên. Từ thời vua Lê-chúa Trịnh cho tới những triều đại nhà Nguyễn, cũng trải dài gần 300 năm. Trong suốt thời gian này, bao người đã bị nhà tan cửa nát, phải di tản vào những nơi rừng thiêng nước độc, như các giáo dân vùng La Vang, Quảng Trị, Bà Rịa, Ba Giồng… Bao người đã phải chịu những cực hình khủng khiếp, trong số đó có 117 vị đã được nâng lên hàng hiển thánh. Điểm lại nhục hình mới thấy đáng sợ đến mức nào: được coi nhẹ nhất là cấm cách bắt tù; đe doạ bạc đãi; xua đuổi ra khỏi những vùng trù phú phồn vinh; nặng hơn là phân sáp, tức là tách ly cha mẹ, anh chị em trong một gia đình bắt đi sống riêng rẽ trong các gia đình ngoại đạo; lấy thép nung đỏ khắc chữ “tả đạo” trên mặt kitô hữu; và nhất là lên án tử hình; bị chém đầu; ngũ mã phanh thây, cột chặt tay-chân-đầu vào 5 con ngựa kéo về bốn góc xé nát xác; bị kết án cho voi dày; cũng như thê thảm nhất là án bá đao-tùng xẻo, cứ sau một hồi chiêng trống, đao phủ xẻo một miếng thịt cho đến khi chết.

Cùng đọc lại sắc dụ cấm đạo được ban hành ngày 18/09/1855 để cảm nhận được một phần nào những khổ hình mà các ngài phải chịu: “Các quan theo đạo Giatô tại triều đình Huế hạn cho một tháng phải bỏ đạo; Các quan tỉnh thì ba tháng. Lính tráng và người dân thì sáu tháng, bằng không thì phải kể là trọng phạm. Các người theo đạo Giatô không được thi cử, không được giữ chức tước gì. Ai dẫn đường hay chứa chấp đạo trưởng thì bị xử tử. Đạo trưởng Tây phương thì chém đầu vất xác xuống sông. Các giáo đồ giúp các đạo trưởng thì phải chém đầu. Các cụ đạo bản quốc cũng phải chém đầu. Các giáo đồ theo các cụ đạo này thì phải thích chữ vào mặt và phát lưu. Phải đốt cho sạch các nhà thờ nhà xứ”. Ai cũng tưởng rằng ngọn lửa Phúc Âm sẽ bị dập tắt. Thế nhưng, máu các thánh tử đạo là hạt giống nảy sinh các tín hữu. Vì thế, Giáo Hội Việt Nam đã lớn lên và trưởng thành trên nền móng vững chắc ấy, xứng đáng được gọi là trưởng nữ của các Giáo Hội tại Á Châu.

Tự hào, nhưng nhìn lại đời sống kitô hữu ngày nay lại là một câu hỏi lớn. “Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”, thế nhưng bao người đang rơi vào vòng xoáy chủ nghĩa cá nhân trở nên thực dụng và vô cảm. Ai cũng muốn thăng tiến bản thân và gia đình của mình. Ai cũng lo làm ăn, học hành, xây dựng cho bản thân. Cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Những nhu cầu của bản thân càng ngày càng nhiều. Rõ ràng là ngày nay người ta kiếm được nhiều tiền hơn trước, có nhiều tiện nghi hơn trước, xe cộ tốt hơn, nhà cửa đẹp hơn, hưởng thụ nhiều hơn. Thế nhưng, con người không bao giờ thấy thỏa mãn, đầy đủ. Vì thế, càng ngày càng đóng kín vào bản thân, không có thời giờ để đến nghĩ đến người khác. Một câu nói được coi như châm ngôn của một số người: Ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương, học bình thường, chơi là chính”…

Bên cạnh đó, đồng tiền đang trở thành một quyền lực chi phối toàn bộ đời sống con người. Ai cũng muốn có thật nhiều tiền, và để có nhiều tiền, bao người đã không từ chối một phương tiện nào, kể cả những phương tiện mà họ biết là bất chính như: lường gạt, lừa đảo, làm hàng giả, buôn bán chất gây nghiện, tham nhũng, hối lộ… Lược qua những biến cố chấn động lớn trong những ngày qua như đất đai quy hoạch Thủ Thiêm, đường dây đánh bạc nghìn tỷ mới thấy hậu quả khủng khiếp đó. Tiền bạc quả là một cơn cám dỗ đang làm chao đảo, đang tàn phá những giá trị tốt đẹp, đang làm biến chất biết bao nhiêu con người trong cuộc sống hôm nay.

Mỗi người Công giáo muốn sống trung thành với những giá trị Tin Mừng, giữ vững đức tin thấm đượm bao giọt máu tử đạo, cần dứt khoát đưa ra lựa chọn cụ thể cho bản thân: thà cam chịu nghèo khổ còn hơn nhận những đồng tiền phi nhân bất nghĩa; thà cam chịu thiếu thốn còn hơn đánh mất đức tin; thà lao động cực khổ để kiếm miếng cơm manh áo chân chính hơn là chạy theo những đồng tiền dễ dãi để chối từ sống theo lời Thầy Giêsu. Những chọn lựa đó làm cho ta đau đớn không kém gì những khổ hình. Những hy sinh vì Tin Mừng khiến lòng ta rỉ máu không kém gì phải chịu thiêu thân, hay chịu cảnh bị đầu rơi máu chảy. Các Thánh tử đạo chỉ chọn lựa một lần, còn ta chết mòn mỏi mỗi ngày trong những chiến đấu, những từ bỏ đớn đau. Sống Tin Mừng trong thời đại hôm nay quả không phải là dễ, vì như một cuộc tử đạo liên tục. Sống vì đạo như thế cũng cao đẹp và cũng anh hùng không kém gì chết vì đạo…